4

Das Alte Testament in seinem doppelten Profil als jüdische Bibel und als Teil der Heiligen Schrift des Christentums ist aus den kulturellen und religiösen Welt des Alten Orients erwachsen und hat zugleich in seinen Interpretationsgemeinschaften immer neue Auslegungen gefunden. An unserem Lehrstuhl forschen und lehren wir zu den alttestamentlichen Texten in ihren Entstehungs- und Rezeptionskontexten, beleuchten ihre literarische Gestalt, analysieren ihre intertextuellen Bezüge und erkunden Wege, ihre vielschichtigen Erzählungen und ihre ergreifende Poetik in unsere heutige Zeit hineinsprechen zu lassen.
Das Seminar beschäftigt sich mit den Chronikbüchern, den meist vernachlässigten Büchern des Alten Testamentes, die aber als „micro Biblia“ dem Leser ein reifes theologisches Konzept der Heilsgeschichte von Adam bis zur Rückkehr aus dem babylonischen Exil bieten. Der Vergleich der ausgewählten Chroniktexte mit ihrer Vorlage in den Büchern Samuel und Könige erlaubt das Proprium und somit auch die eigentliche Intention der chronistischen Relecture zu identifizieren. Die Studierenden können dabei lernen, die einschlägigen Chronikpassagen im literarischen Kontext des gesamten Werkes zu reflektieren und die Anspielungen auf die Erzvätererzählungen der Genesis zu erkennen. Dieses inneralttestamentliche typologische Denken ist umso wichtiger, als es im Judentum und im Christentum nachhaltig rezipiert wurde.
M15a/23b (Mag.); M8 (BA)
online-Vorbesprechung: ca. 1 Stunde (Freitag 24.04. um 17:30 Uhr)
Freitag 08.05. 15:00–19:00 Uhr (3,5 Stunden, dazwischen ca. 0,5 Stunde Pause)
Samstag 09.05. 9:00–14:00 Uhr (4,5 Stunden, dazwischen ca. 0,5 Stunde Pause)
online-Besprechung: ca. 1 Stunde (Freitag 15.05. um 17:00 Uhr)
Freitag 29.05. 15:00–19:00 Uhr (3,5 Stunden, dazwischen ca. 0,5 Stunde Pause)
Samstag 30.05. 9:00–14:00 Uhr (4,5 Stunden, dazwischen ca. 0,5 Stunde Pause)
Möglichkeit zur online-Nachbesprechung (nach Absprache)
Das Ijobbuch gehört zu den bekanntesten Texten des Alten Testaments. Zugleich stellt es Leserinnen und Exegeten sprachlich und inhaltlich vor große Herausforderungen: Weite Teile des Buches sind gespickt mit semantischen und syntaktischen Schwierigkeiten, zugleich scheint der Text seine Leser am Ende mit mehr Fragen zu lassen als Antworten zu geben. Die Vorlesung führt in die wichtigsten exegetischen Fragestellungen rund um das Ijobbuch ein und behandelt ausführlich einige ausgewählte Perikopen vom Prolog (Ijob 1–2) bis zu den Gottesreden (Ijob 38–41).
Modul 16b
donnerstags, 9.15–11.00 Uhr
mündliche Prüfung
Felix Gradl: Das Buch Ijob (NSK.AT 12), Stuttgart 2001.
Ludger Schwienhorst-Schönberger: Ein Weg durch das Leid. Das Buch Ijob, Freiburg i.Br. 2022 (2. Aufl.)
Markus Witte: Das Buch Hiob (ATD 13), Göttingen 2021.
(Ausführliche Literaturangaben folgen in der Vorlesung.)
Wie sind die alttestamentlichen Texte entstanden? Aus welchem historischen, kulturellen, politischen und religiösen Umfeld sind sie erwachsen? Was sind die wichtigsten Inhalte der einzelnen Schriften des Alten Testaments und in welchem Zusammenhang stehen sie zueinander? In welchen Handschriften sind die alttestamentlichen Texte überliefert, und was wissen wir über ihre Zuverlässigkeit und ihr Verhältnis zueinander? Diesen Fragen widmet sich die Einleitung in das Alte Testament. Sie beleuchtet die Geschichte Israels, die Entstehung der alttestamentlichen Schriften und die geografischen, kulturellen, sozialen und religiösen Kontexte, in denen die im Alten Testament gesammelten Schriften verfasst, redaktionell erweitert und tradiert worden sind.
Modul 3 (Mag.) / Modul 1 (BA)
dienstags, 11.15–13.00 Uhr
Klausur (Mag.) / mündliche Prüfung (BA)
Christian Frevel (Hg.): Erich Zenger u.a. Einleitung in das Alte Testament (Kohlhammer Studienbücher Theologie 1,1), Stuttgart 2016 (9. Aufl.).
(weitere Literatur wird in der Vorlesung angegeben).
Die biblische Hermeneutik fragt nach den Möglichkeiten des Verstehens der Texte des Alten und Neuen Testaments als Heilige Schrift. In Bezug auf das Alte Testament erhält diese Frage besondere Relevanz und Brisanz, da dieses im Judentum und im Christentum gleichermaßen beheimatet ist. In christlicher Perspektive bedeutet dies, dass die Schriften des Alten Testaments sowohl im Zusammenhang mit dem Neuen Testament zu verstehen sind also auch einen bleibenden Eigenwert haben, der sich nicht zuletzt in Auseinandersetzung mit der jüdischen Auslegungstradition erhellt. Die Vorlesung beleuchtet hermeneutische Zugänge zum Alten Testament in Geschichte und Gegenwart und in Christentum und Judentum sowie das Verhältnis zwischen Altem und Neuem Testament in interkultureller Perspektive.
Modul 3
donnerstags, 14.15–16.00 Uhr
Klausur
Christoph Dohmen/Günter Stemberger: Hermeneutik der Jüdischen Bibel und des Alten Testaments (Kohlhammer Studienbücher Theologie), Stuttgart 2019 (2. Aufl.)
(weitere Literatur wird in der Vorlesung angegeben).
Die bibelwissenschaftliche Forschung hat im Verlaufe ihrer Geschichte ein Repertoire an Methoden zur exegetischen Erschließung der alt- und neutestamentlichen Texte entwickelt. In dem Proseminar werden wesentliche Methodenschritte vorgestellt und exemplarisch an Textbeispielen angewandt. Ziel der Lehrveranstaltung ist das Kennenlernen und Einüben eines wissenschaftlichen Zugangs zu biblischen Texten.
Modul 2
montags, 9.15–11.00 Uhr
Einleitungsveranstaltung

20
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

19
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.

2
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Suspend Varius Enim in Eros Elementum Tristique. Duis cursus, mi quis viverra ornare, eros dolor interdum nulla, ut commodo diam libero vitae erat. Aenean Faucibus Nibh et Justo Cursus id Rutrum Lorem Imperdiet. Nunc ut sem vitae risus tristique posuere.